Vrijheid of vogelvrij?

Waar ligt de grens van het toelaatbare?

Sommige opmerkingen op mijn log ‘Je mag alles zeggen wat je denkt, maar…bedenk je vooraf alles wat je zegt?‘ van gisteren, hebben mij behoorlijk aan het denken gezet.
Als sommige bloggers hun mening geven, dan is dat doorgaans goed doordacht en zo ook een commentaar van Internettoerist. Ik heb behoorlijk lopen peinzen over de vrijheid van het uiten van een mening en het daarmee mogelijk kwetsen van anderen. Ik vind het belangrijk om mensen hun ruimte te gunnen voor hun eigen inzichten, 
maar hoewel sommige mensen wel heel erg lange tenen lijken te hebben, wil ik niet zonder pardon allemaal pijnlijke snaren gaan betokkelen. Als afzender kan ik niet zonder meer oordelen over wat mijn woorden met een persoon doen. Want misschien raak ik wel een heel gevoelige snaar met een luchtige grap. Dan lijkt het op lange tenen, maar is het in werkelijkheid een heel oud, heftig zeer. 

Ik houd graag rekening met anderen. Misschien soms wel te veel. Dat is niet altijd goed en daardoor laat ik ook weleens gebeurtenissen toe die slecht voor mij zijn. Met mij zijn er velen en op dat vlak is er nog veel werk aan de winkel. Helaas verwacht ik, behoorlijk naïef, daarnaast een soortgelijke instelling van anderen retour en bijvoorbeeld in mijn rol als blogger, kom ik in dergelijke gevallen weleens voor onaangename verrassingen te staan. Daar moet ik maar tegen kunnen, en anders stoppen met openbaar bloggen. Maar soms vind ik mensen wel heel erg ongenuanceerd. En soms ronduit kwetsend, al valt dat hier in de blogwereld zelf gelukkig heel erg mee. Maar via Social Media heb ik toch al het een en ander meegemaakt en het was niet allemaal even netjes. Soms ronduit kwetsend en akelig. Hoewel ik in één geval de persoon die een mening uitte bepaald niet serieus nam, waren de uitspraken toch intens gemeen en leken bedoeld om mij en bepaalde leden van mijn familie pijn te doen. Niet iedereen kon zich (meer) verdedigen. Dat voelde onjuist en ik hield er een heel akelig gevoel aan over.

Je eigen mening vormen en uiten is een groot recht. Maar toch…..er wordt op dit moment publiekelijk zoveel geuit en zoveel gediscussieerd en de standpunten worden dermate verhard, dat ik me weleens afvraag of we niet wat al te gul zijn met het rondstrooien van onze opinies. Als Gansje blijf ik bij mijn gevoel dat ieder zijn eigen ik mag zijn en zichzelf mag uiten, maar liever niet ten koste van een ander. En een beetje meer begrip voor elkaar zou ook wel fijn zijn. ‘Wat Gij niet wilt dat U geschiedt, doet dat ook een ander niet‘, een gulden regel die ik heel graag wat meer zou willen zien in de maatschappij. Ik houd van prettige omgang met elkaar en schelden, grauwen of beledigen vind ik behoorlijk overbodig.
Ook het oeverloze gediscussieer over, naar mijn persoonlijke mening, huidige bijna-non-issues zou best wat minder kunnen…. Het is maar waar je je energie in wilt steken, denk ik vaak. Maar sommigen vinden het belangrijk en dan moeten ze daar ook de ruimte voor krijgen, vind ik dan weer aan de andere kant. Al is het voor mij de vraag of de betreffende gekozen platforms daar de ideale plaats voor zijn, maar dat laat ik hier even buiten beschouwing…

Wat ik me nu afvraag is: waar ligt de grens tussen het uiten van een mening en een ander echt schade toebrengen? Wat laten we toe? We hebben maatschappelijke afspraken gemaakt om prettig en veilig samen te leven, waar we ons aan zouden moeten houden; je mag niet door rood licht rijden, je mag een ander niet slaan en je mag een ander niet doodmaken. Maar waar ligt de grens van wat men mag zeggen? Vroeger zei men weleens ‘Schelden doet geen pijn’, maar inmiddels is men daar ook op teruggekomen. Woorden kunnen wel degelijk schade aanrichten. Psychische mishandeling maakt behoorlijke slachtoffers. Blijkbaar kun je iemand voor het leven tekenen door slechts woorden te gebruiken. Een ziekte hoeft niet sec lichamelijk te zijn, je psyche doet ook mee. Moet je dan alles maar accepteren onder het mom van ‘Vrijheid van meningsuiting’? Want daarmee creëren wij in dit licht toch een soort vogelvrije maatschappij?

Ik weet het even niet meer. Waar ligt de grens…? Je mag een ander niet slaan, niet met je handen, niet met een stok en niet met woorden? En dan vooral niet opzettelijk toegebracht letsel… Per ongeluk kun je nog kwalificeren als ‘een ongeluk’.
Dus, wat accepteer je, wat spreek je samen, als maatschappij, af en wat overschrijdt de grenzen van het toelaatbare….? Ik zou graag jullie mening hierover horen. Ikzelf houd van een open en eerlijke, respectvolle, begripvolle en liefdevolle relatie met mensen. Ik geef dat graag, maar zou het prettig vinden als ik dat ook een beetje in retour krijg. Maar mijn visie is ook maar van mij alleen en een ander kan er weer totaal anders mee omgaan… En die ruimte moet er ook zijn.

Vrijheid of Vogelvrij….waar ligt de grens van het toelaatbare?

Hans de Gans

Met dank aan Internettoerist voor de scherpe opmerkingen van gisteren ♥


Mooi Leven, by Hans de Gans heeft ook een pagina op Facebook, ik zou het heel leuk vinden als je me ook daar wilt volgen.
De Gans gakt ook op Instagram en Pinterest.

15 thoughts on “Vrijheid of vogelvrij?

  1. Het is de manier waarop je je mening uit die kwetsend kan zijn… Mensen hebben al te vaak een ondoordachte mening die ze er op een kwetsende manier uitgooien. Daar houd ik niet van. Ik probeer anderen ook niet te kwetsen. Onbewust gebeurt het toch. Helaas. ❤️

  2. Moeilijk éé. 🙂
    Ik denk, dat als we eerlijk zijn, er geen duidelijke grens kan getrokken worden. We zijn met zeven miljard, elk heeft een mening. Er zal altijd iemand zijn die zich “aangevallen” voelt. We kunnen niet met zeven miljard relatieve meningen/gevoelens rekening houden. Maar laat me een paar voorbeelden geven waar we wel een grens kunnen trekken… En iedereen mag me tegenspreken. Is dat niet mooi, zo’n vrijheid? 😉 Ik zal waarschijnlijk ook wel mensen “raken”, hoewel dit niet kwalijk bedoeld is. Het is allemaal zo relatief.

    Iemand bewust willen schaden kan voor mij niet. Je vertelt bijvoorbeeld leugens over iemand met als doel deze schade toe te brengen. Kan niet voor mij.
    Je lacht iemand uit of scheldt iemand uit omwille van uiterlijke kenmerken. Dat gaat voor mij te ver.
    Iemand pesten. Dat is iemand bewust het leven zuur willen maken. Dat kan voor mij niet.
    Bijvoorbeeld zeggen dat alle homofielen gedood moeten worden, kan voor mij ook niet. Dat is haat zaaien met de bedoeling te schaden.
    Als we dit zouden toelaten, dan zou men volgvrij zijn, zoals jij dat zegt. Dan moeten we de misdaad ook toelaten.

    Er is echter een grijs gebied waar we niet te zacht mogen zijn.
    Toen de katholieken hier heersten, mocht je niets in vraag stellen of het was “godslasterend” (“beledigend”). Het gevolg daarvan was een straf of de dood. Maar iedereen met gezond verstand trekt toch dat geloof in twijfel? Als men nog steeds geen bedenkingen had mogen maken, dan leefden we nog in de middeleeuwen. De aarde zou nog plat zijn. Toch zijn er mensen voor de bedenking dat de aarde helemaal niet plat kon zijn, vermoord. Gelukkig mag iedereen dit in vraag stellen. Is dat een “belediging”? Nee, het is gezond verstand. Er zijn gelovige landen waar bijna alles een “belediging” is voor het geloof. Je ziet wat voor gevolgen dat heeft. Dus het begrip “belediging” is zeer relatief. Hier moeten we tegen ingaan.
    Ander voorbeeld: Een moslim-jongen zegt dat de evolutietheorie onzin is. Dat is zijn recht. Als je dan vraagt waarom hij tot die conclusie komt, antwoordt hij: “omdat het anders in de koran staat”. Dat is geen gegrond argument. Want dan moet je ook de koran in vraag stellen en dat gebeurt niet. Als je dit wel doet, “beledig” je zijn geloof. Begrijp je wat ik bedoel? Hij mag zeggen dat de evolutietheorie onzin is en ik mag zeggen dat de koran onzin is. Dan moeten we dit van beide kanten dulden en daar wringt vaak het schoentje. Is dit werkelijk een belediging of houdt die jongen zichzelf voor de gek? Gelukkig kunnen we dit nu nog in vraag stellen, anders zouden we wel eens in een toestand van het Midden-Oosten kunnen terecht komen. Hier kan men dan ook de vraag stellen of die “belediging” geen creatie is van zijn eigen denkwijze. Dat moet men ook in vraag kunnen stellen, zonder kwalijke gevolgen. Is dat schelden of beledigen? Ik denk van niet.

    Andere grijze zone: humor.
    Humor verlicht de dagelijkse zorgen en bekommernissen. Het is altijd goed om iets te relativeren, zodat het aangewezen drama, wat van zijn lading verliest. Als er nu mensen zijn die zeggen: je mag niet met een geloof lachen, je mag niet met een cultuur lachen, je mag niet met staatshoofden lachen, je mag niet met ziektes lachen, enz… Ja, dan houden de humor en relativering op. Er zullen altijd wel mensen zijn die om een bepaalde grap niet kunnen lachen. Maar bij de volgende grap zal een ander niet kunnen lachen. Moeten we daarom ons gevoel voor humor stopzetten? Humor leert ons relativeren en werkt verzachtend. Humor is niet hetzelfde als schelden. Helaas letten steeds meer humoristen op hun woorden omdat bepaalde mensen eisen dat er met hun geloof of waarden niet gelachen mag worden. Als we met een bepaalde groep niet lachen, dan zou dat discriminatie zijn. Of mag men enkel discrimineren als het goed uitkomt? Mijn ervaring leert mij bijvoorbeeld dat gehandicapten best kunnen lachen met hun “afwijking”, soms meer dan een “gezond” mens. Zo horen ze er ook bij, ze worden niet in een apart hokje geplaatst.

    Als men deze openheid verbiedt omdat bepaalde mensen vinden dat hun overtuiging niet in vraag gesteld mag worden en dit als een belediging of aanval zien, dan gaan we een zeer gevaarlijk pad op. Er zijn genoeg voorbeeldlanden. Kim Jong-un zal niet beledigd worden, maar de prijs daarvoor wordt gedragen door de hele bevolking. We moeten opletten dat we geen nieuwe taboes kweken.

    We moeten, mijns inziens, oppassen met zich “gekwetst” of “aangevallen” te voelen. Als men een andere mening heeft, maar men kan zich ook verantwoorden waarom men die mening heeft, dan vind ik dat men dit moet kunnen ter sprake brengen. Dat is geen schelden, het is geen belediging, het is het gebruik van rede en gezond verstand, ook al heeft een bepaalde groep daar moeite mee. We moeten dus geloof, politiek, wetenschap en opvattingen in vraag kunnen stellen. Als men zegt: “ik heb het recht om een geloof aan te hangen”, dan klopt dat volledig. Maar als dat geloof aanhangen betekent dat anderen zich naar dat geloof moeten aanpassen, dan gaat dit te ver. Dit moet men kunnen zeggen zonder kwalijke gevolgen. Natuurlijk zeggen er veel mensen dingen zonder te beseffen waarover ze spreken of proberen ze opzettelijk mensen te schaden. Daar loopt het inderdaad fout, daarin ben ik het volledig met je eens.

    Mijn criteria zijn eenvoudig: als ik een overtuiging heb, dan is dat omdat ik daar reeds meerdere malen over nagedacht heb of deze onderzocht heb. Iemand die het niet met me eens is moet ik niet uitschelden of bedreigen. En als mijn geweten zegt dat er iets fout is, dan vind ik dat we dit moeten kunnen bespreken. Elk heeft het recht om mijn argumenten in vraag te stellen. Daar kan ik dan misschien weer uit leren. Als men mij tegenspreekt dan is dat voor mij geen belediging maar een vrijheid die elk ander ook heeft.

    Pfff, het is al een hele tekst geworden. 😳 Ik zal maar stoppen. Laten we dus ons gezond verstand gebruiken en laten we inzien dat er een grijze zone is, waar altijd wel iemand “geraakt” zal worden, ook al is dat niet kwaad bedoeld. We kunnen niet verwachten dat iedereen hetzelfde denkt en zegt, dat is verdraagzaamheid. We moeten dus in zekere zin een grijze zone openlaten. Je hebt gelijk: doe niet wat je zelf niet wil worden aangedaan. Dat is ook zo met de vrijheid van meningen. Of hebben we liever een Erdogan die iedereen opsluit die hem tegenspreekt of “beledigd”? 😀
    Zo, dat is zo ongeveer hoe ik de grijze zone afbaken. Ik denk dat die zone nodig is om een democratie in stand te houden. En nogmaals, dat is niet hetzelfde als iemand bewust schaden. Van meningen geven, wordt men niet geschaad. Integendeel, men kan erdoor groeien.
    Dus op jouw vraag: Vrijheid? Ja, absoluut! Vogelvrij? Nee, totaal niet. Een beetje incasseringsvermogen kweken hoort daar volgens mij ook bij.

    Vriendelijke groet

    1. Wauw. Ja precies wat ik dacht. Ik bedacht ook dat je heel erg van mening kunt verschillen, maar dat je, wanneer je respectvol met elkaar om gaat en rustig een dialoog aan gaat, niemand zich gekwetst, aangevallen of beledigd hoeft te voelen. Je kunt dan alles zeggen, alleen let je wel op de manier waarop. T
      En liegen of haatzaaien is natuurlijk not done… Maar humor kan bij verdriet zo verlichtend werken! Maar ook heel kwetsend zijn…. Je moet voor jezelf ook kunnen erkennen wat je zwakke plekken zijn. Scheelt ook in je weerbaarheid.
      Nogmaals dank!

    1. Dat over die volle klassen? Ik begrijp juist heel goed dat je dat dwars zit! Zo’n verdedigende reactie kan ook weer zijn achtergronden hebben. Daar ben ik dan ook wel weer benieuwd naar. In Budel zijn de klassen ook groot. Ik merk dat onze zoon beter op zijn plaats is in een kleinere klas. En ik denk dat er velen met hem zijn…

    2. Ik zag net je post. Mooi gedaan! Ik hoop nu wel dat ik niemand heb gekwetst met mijn reactie erop. Want ik begreep je post erg goed. En ik snap veel docenten ook. Het heeft nogal wat losgemaakt bij elkaar. Sterkte!

  3. Je uiten is goed voor mensen maar iemand kwetsen en dan doe of je neus bloedt,vind ik echt een brug te ver.De spreuk wees lief voor elkaar wordt veel te vlug vergeten.

  4. Waar ligt een grens. Heel moeilijk te bepalen omdat je eigenlijk niet weet hoe de ander op dat moment reageert. De persoon heeft misschien een slechte dag of moment en dan komt iets helemaal anders aan als het om een mening te delen is.
    Woorden kunnen mensen kraken zoals je aanhaalt in je tekst, en je schrijft op een moment per ongeluk. Ook per ongeluk kunnen woorden hard aankomen en psychische gevolgen hebben.
    Je bent altijd zelf verantwoordelijk voor je woorden je mening te uiten. Het is juist leren hoe jezelf zou reageren.
    Ook zal je meer kunnen hebben van de ene als van de andere. Dat is nu eenmaal mens zijn.

    Je voorgaande en dit stukje is echt een leerschool van mensen die met woorden spelen.
    Bedankt om het te delen.

    Aum Shanthi

    1. Dank je wel! Het blijft een heel lastig iets, maar het zou al schelen als men zich er bewust van is… Per ongeluk….door (psychische) ziekte, expres…het kan zo ingewikkeld zijn. Iets meer tolerantie en begrip naar elkaar en elkaars mening zou ook al schelen, denk ik. Mooie dag!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *