Ben jij slachtoffer van een narcist?

Iedereen kent de amateuristische, maar goedbedoelde diagnoses over de narcistische geestestoestand van de nieuwe president van de US.

Narcisme is ‘hot’.

Het lijkt wel alsof plotsklaps iedereen wel iemand kent die narcist is. De veroordelingen vliegen het internet over en iedereen weet er ineens alles van af. Een narcist is iemand die een overgrote eigendunk heeft en nogal bruut over anderen regeert. Het etiketje wordt te pas en te onpas van stal gehaald en pardoes op onschuldige, misschien ietwat onaangename, maar verder best normale personen geplakt.

Verstrikt zitten in een relatie met een echte narcist, is nochtans iets heel anders. En daar wil ik het in dit verhaal over hebben.

Een echte narcistische relatie is aan de buitenkant een plaatje. Eigenlijk is er voor de buitenwereld niets wat wijst op ook maar een kleine onvolkomenheid. Het koppel ademt één en al perfectie uit. Het huis is mooi, schoon, men heeft een goede baan en mooie kleding. Alles klopt. De narcist is een uitermate zelfverzekerde, aantrekkelijke, charmante persoonlijkheid die over heel attente en prettige sociale eigenschappen beschikt en populair is bij het andere geslacht. Perfectie van de hoogste orde.

Charmant tot aan de voordeur.

Buiten de deur spat de charme en hartelijkheid van de narcist af, maar achter de voordeur ziet het plaatje er ineens heel anders uit. In een echte narcistische relatie wordt er onherroepelijk iemand, soms zelfs voor het leven, zwaar beschadigd. Slachtoffers van narcisme hebben te maken met een zeer ernstige vorm van soms lichamelijke, maar met name psychische mishandeling, waarvoor er in de buitenwereld maar heel weinig begrip en erkenning is.

Vaak gaat het om vrouwen die gevangen zitten in een dergelijke relatie, maar het kunnen natuurlijk ook mannen zijn. Om ingewikkeld hij/zij gebruik te voorkomen verwijs ik hier naar een man omdat dat het eenvoudigste is, maar vrouwen kunnen net zo goed narcistisch zijn. Ik heb een dergelijke relatie ook gekend en ik spreek in dit artikel vanuit mijn persoonlijke ervaring. Ik noem nadrukkelijk geen namen, omdat ik niemand wil beschuldigen en ik inmiddels weet dat een narcist zo is geworden om zijn eigen pijn en moeilijkheden niet onder ogen te hoeven zien. Omdat hij dat niet kan. Naar buiten wijzen, is immers zoveel makkelijker dan naar binnen, naar jezelf? Voor iemand die lijdt aan een echte narcistische stoornis, is erkennen dat je als mens fouten maakt gelijk aan het betreden van de hel.

Lopen op eieren.

De werkelijke hel is echter gereserveerd voor de naaste familieleden of partner van iemand met narcisme. Als slachtoffer heb je het aanvankelijk vaak niet eens in de gaten. Langzaam maar zeker word je door een narcist verstikt en neemt hij je volledige leven over. Al je persoonlijke eigenschappen, je talenten, je vrijheid, alles wordt je afgenomen. Tegelijkertijd raak je zo ver van jezelf verwijderd, dat je nauwelijks meer weet wat juist is en wat niet. Alle informatie die vanuit de buitenwereld naar jou toekomt, wordt eerst gefilterd door de narcist. Mensen die voor jou opkomen willen, zullen zonder pardon door de narcist op afstand worden gehouden. Ik noemde dat ooit ‘de zwarte lijst’. Eenmaal daarop, kom je er nooit meer af.

Er wordt als het ware een schijnwereld gecreëerd, waarin jullie samen leven en waarin jij de narcist voedt. Je zult enkel mogen en kunnen doen wat hij goedkeurt. Uiteindelijk merk je dat je loopt op eieren. En er is er altijd een die barst.

Hoe weet je nu dat je in een relatie zit met een narcist?

De ellende is dat niemand je dat kan vertellen. Een narcist zal tot het uiterste gaan om te vermijden dat hij een diagnose of een etiketje krijgt. Als hij al toegeeft dat er een fout is gemaakt, zal dat altijd liggen aan een ander, maar echt nooit aan hemzelf. De enige diagnose die in de meeste gevallen mogelijk is, is diegene van jouzelf. Jij kunt een angststoornis, een fobie, een PTSS of andere psychische stoornis ontwikkelen ten gevolge van jouw relatie met zo iemand. Pas dan kun je er van uitgaan dat, afgaande op jouw geestelijke toestand, er aanwijzingen zijn dat je in een relatie zit, of hebt gezeten, met een narcist.

Moeilijk en heel naar omdat je niet de erkenning krijgt die je zo nodig hebt. Dat is een immense zwarte wolk boven het hoofd van slachtoffers van narcisme. De erkenning krijg je niet, sterker nog, vaak weet de narcist alles zo te verdraaien en te vervormen dat juist jíj als schuldige aangewezen wordt en anderen tegen je worden opgezet. Uiteindelijk rest je niets, maar dan ook niets anders, dan je zelf, alleen, eigen weg te kiezen en je eigen hart te volgen.

Aanwijzingen die je kunnen helpen.

Er zijn aanwijzingen te over die kunnen aantonen dat je te maken hebt met een narcist.  Het zijn er zoveel dat ik ze in deze log niet allemaal op ga noemen. Ze zijn bovendien heel makkelijk op internet te vinden.

De kern van een narcist is dat je te maken hebt met een bijzonder charmant persoon die na een tijdje een wel heel kille en weinig empathische schaduwzijde blijkt te hebben. Een narcist heeft de neiging om regelmatig vreemd te gaan en jou het gevoel te geven dat je niet goed genoeg voor hem bent. Alles wat jij kunt, kan de narcist ook, maar dan beter. Wat jij goed kunt en hij echt niet, dat wordt door hem weggezet als slecht, oninteressant of simpelweg waardeloos.

Als er een conflict komt, is hij niet schuldig. Dat ben jij, of iemand anders. Over anderen wordt vaak ook zeer respectloos gesproken, behalve als het iemand met een maatschappelijk hooggeplaatste functie betreft. Gebeurtenissen die fout lopen door aandeel van de narcist, worden achteraf verdraaid, waarbij jij als schuldige wordt aangewezen. Het kan ook zijn dat hij zegt dat het conflict berust op een misverstand en het dan ‘vergeven en vergeten’ wordt, waarmee hij alsnog impliceert dat hij niet de schuldige was. Vaak is in deze situaties de schuld van de narcist overduidelijk, maar wordt dit volledig genegeerd en verdraaid. Zodanig en zo subtiel, dat je aan je eigen waarneming gaat twijfelen.

Narcist, narcisme, gaslighting
Picture by FunkyFocus @Pixabay

Gaslighting

Een narcist is graag bevriend met hooggeplaatste en belangrijke personen. Hij doet zichzelf ook graag zo voor. Als jij dat niet bent, dan laat jij je dat weten ook. Een narcist manipuleert, dicteert, domineert en isoleert. Alle mensen die mogelijk kunnen zien wie hij werkelijk is worden zonder pardon afgeschilderd als dom, onkundig of minderwaardig en bruut op afstand gehouden. Het kringetje wat overblijft gelooft onvoorwaardelijk in het kunnen en voornaamheid van de narcist. Er wordt als het ware een schijnwereld gecreëerd waarin jij als slachtoffer gevangen zit.

Je komt hier zelf niet goed meer uit. Wanneer je een narcist tegenspreekt zal hij in woede uitbarsten. Dit kan gepaard gaan met lichamelijke agressie, maar nog liever gebruikt hij psychisch geweld. De narcist zal geen mogelijkheid onbenut laten om jou te doen voelen hoe geweldig mis jij het hebt, hoe fout jij bent en hoe hij het bij het rechte eind heeft. Hij maakt hierbij vaak gebruik van ‘gaslighting’¹, waarin hij situaties zodanig vervormt en verdraait dat jij het nauwelijks meer helder kunt zien. Alles is gerechtvaardigd om jou te intimideren en zal dan ook zonder genade worden gebruikt. Bijvoorbeeld houdt een narcist je graag uit de slaap, waardoor je uitgeput raakt. Hij vertelt je dan zijn versie van wat er in een conflict voorafgaand aan zo’n nacht werkelijk is gebeurd, herhaalt dit zo vaak en verweeft dit zo subtiel in zijn communicatie dat je je eigen lezing uiteindelijk gaat vervangen door de zijne.

Kies voor jezelf.

Het moge duidelijk zijn: het vereist heel veel moed, kracht en lef om je te ontworstelen aan een narcist. Meestal zit er diep in jezelf toch nog een gezonde persoonlijkheid die je doet inzien dat er iets niet klopt en dat er jou groot onrecht wordt aangedaan. Het is echter heel moeilijk om je hart te volgen en afscheid te nemen van een dergelijke relatie. Zeker indien het je eigen gezin en kinderen betreft of je veel dierbaren zult moeten gaan missen. Er is namelijk een groot risico dat er in het machtsspel van de narcist een heleboel mensen waar je veel om geeft, zelfs je eigen kroost, onherroepelijk tegen je worden opgezet. Wat je ook zegt of doet, het wordt allemaal tegen je gebruikt.

Echter, als je ervoor kiest om niet te vertrekken dan is degene die het meeste verliest jij zelf. Om maar niet te spreken van jullie kinderen, als je die hebt.

Volg je eigen hart.

Door mijn eigen ervaring te gebruiken kan ik alleen maar adviseren dat je je eigen hart moet volgen. Hoe moeilijk het ook voor je is. Zorg dat je jezelf weer vindt, met of zonder hulp van buiten. Bij langdurige relaties ben je vaak zover van jezelf verwijderd dat je echt een goede therapeut nodig hebt om je eigen weg weer te kunnen vinden. Maar je bent het waard om deze stap te nemen.

Probeer de narcist te zien als diegene die hij werkelijk is: een kind met beperkingen, dat is blijven steken op zijn weg naar echte volwassenheid omdat hem ooit ook groot onrecht is aangedaan. De narcist is als een vijfjarige welke nog aandacht en zorg nodig heeft en die de pijn van het leven probeert te maskeren door een schijnwereld te creëren. Zonder die wereld stort hij in. Maar toch ben jij niet verantwoordelijk voor het mee creëren van die wereld. Zo’n wereld is ongezond, voor iedereen die er nog in meebeweegt. Omdat een narcist vaak elke mogelijke oplossing en behandeling als gevaar ziet en dus uit de weg zal gaan, zal er vaak geen andere keuze overblijven dan zelf te vertrekken.

Ik zal hier in de toekomst nog meer over schrijven. Ik hoop dat dit artikel iemand helpt die zich nu verstikt voelt in zo’n relatie en die hierdoor de kracht vindt om er uit te komen.

Je bent het waard!

Jij bent de enige die jij kan zijn.

De Gans

Gaslighting, narcisme, narcist, alone, own way, eigen weg, moed
Picture by Unsplash @pixabay

 

Foto in header ©by De Gans

Dit artikel is eerder verschenen op dsmmeisjes.nl.


Achtergrondinformatie bij dit artikel:

1: Gaslighting is een vorm van psychisch misbruik waarbij het slachtoffer zodanig en zo subtiel wordt gemanipuleerd dat hij aan zijn eigen herinnering en verstand gaat twijfelen. Lees hier meer.

Meer lezen? Lees ‘Narcisme te lijf’ van Piet vd Ploeg of kijk op de site van NPSpartners.

Of lees dit artikel op Psych.nl.


Volg je Mooi Leven, by De Gans ook al op Facebook?
De Gans gakt ook op Instagram en incidenteel verschijnt een quote op Pinterest. De Gans vliegt heel soms over Twitter.

43 thoughts on “Ben jij slachtoffer van een narcist?

  1. Achter zwijgende muren

    na de huwelijksnacht
    veranderde gauw
    zijn zachte strelingen in harde slagen

    ze ontdekte met blauwe ogen
    dat hij haar niet kon gedogen

    hij mepte
    de liefde uit een vrouw
    die zich afsloofde om hem te behagen

    En zo zijn er ontelbare verhalen
    die nooit een krantenkop halen. 🙁
    Lenjef

    1. En achter dichte deuren,
      Schuilen slechte humeuren.
      Tranen die je buiten nooit ziet,
      Stil, onzichtbaar,
      verloren verdriet…
      :’-(
      Dank je wel voor je mooie reactie Lenjef.

  2. Ik vermoed dat ik een dochter heb met deze stoornis. Er is zoveel herkenbaar. Het feit dat ze mijn kind is, maakt het extra moeilijk om los te laten en te “vertrekken”…

  3. Als kind van een narcist kan ik gelukkig wel toevoegen, dat je niet altijd een psychische stoornis eraan hoeft over te houden. Uiteraard wel de nodige trauma’s en op emotioneel en persoonlijk vlak enorm voorzichtig geworden in de omgang met anderen. Als je dat beseft, kan je een psychische stoornis voorkomen.
    Jouw artikel draagt daar hopelijk aan bij voor slachtoffers: Helder en goed verwoord artikel, Marije!

    1. Dank je wel. Het lijkt wel alsof er steeds meer mensen ‘uit de kast komen’ waar ze in vastgezeten hebben. Sommige verhalen zijn zo dramatisch, dat moest wel even weer gesteund worden vond ik. xxx

      1. Gelukkig maar. Zulke ‘taboe’s’ moeten bespreekbaar gemaakt worden, zodat mensen begrijpen dat zo’n relatie/persoon echt niet gezond is 😉

        1. En ze de mensen die er mee te maken hebben een beetje support kunnen bieden. Want aan begrip ontbreekt het nogal eens.

  4. Wat een prachtig helder stuk Marije!
    Ik herken het ook.. heel veel dingen dan in ieder geval, niet alles gelukkig.
    Hoop dat mensen hier iets aan hebben!!! XXX

      1. zie fb, ik heb Nelly getagd en kijk wat ze gaat doen! Wat ben jij een sterke madam zeg … of zoals jullie misschien zeggen, een krachtvrouw !

  5. Mijn respect Marije voor het schrijven van dit stuk dat een hart onder de riem is voor heel wat mensen. Ik ben sinds een jaar in contact met een ‘slachtoffer’ en hoor bij die persoon dezelfde verhalen. Gelukkig heeft die persoon een uitlaatklep gevonden, maar ‘geen gehoor krijgen’ bij de buitenwereld valt deze persoon zeer zwaar. Ik zal naar jouw bericht verwijzen. Van harte dank.

    1. Wat fijn voor die persoon Viviane. Het kan zeer zwaar zijn. Alles helpt, en het belangrijkste is je gehoord voelen en weten dat je niet alleen bent. Ik wens deze persoon via jou heel veel sterkte! ❤

  6. Gelukkig nooit met een narcistische partner te maken gehad. Wel met een vader en een zus en toen kwam nog die collega langs … het verklaart voor een deel waarom ik crashte.

  7. Tot een paar jaar geleden hield ik nog meer van mijn konijn dan van mezelf. Ik moest dringend aan mezelf werken. Na een paar PTSS weggewerkt te hebben, leerde ik dat voor jezelf kiezen niet hetzelfde is als egoïstisch zijn. En dat ik als kind helemaal niet fout of slecht was.
    Het heeft me getekend voor het leven. Langzaam begin ik te leren wie ik eigenlijk ben en mag zijn…
    Een aangrijpend log!
    Lieve groet ♥

    1. Moeilijk he om te leren voor jezelf te kiezen lieve Kakel. Ik ga straks lekker zitten voor jouw logje. De titel was al een en al herkenning.
      Lieve reactie, dank je. En dikke kus!

  8. Met een narcist valt niet samen te leven. Jammer dat men het pas ontdekt als men al in de klauwen zit. Het enige wat je inderdaad kan doen is je losrukken en zo ver mogelijk vluchten naar een plek waar hij/zij je niet kan vinden. Want dat je wegloopt zal hij/zij ook niet pikken. Geraak er maar eens uit, uit die verstikkende relatie die je kapotmaakt. Goed stuk Marije!

  9. Ik heb hier zitten lezen met tranen in mijn ogen! Hoe meer ik las, hoe meer ik ging huilen.
    Het lijkt wel of je mijn leven hier zit te beschrijven. Alles is zo herkenbaar. Al moet ik toegeven, dat ik steeds meer en meer besef begin te krijgen van wat de werkelijk impact op mijn leven is/was.
    Al jaren had ik het gevoel, dat ik op eieren moest lopen.
    Al jaren kreeg ik van alles de schuld.
    Al jaren was ik degene die altijd alles verkeerd deed.
    Geen vriendinnen meer.. opgesloten in een gouden kooitje (zo voelde het vaak voor me aan). Maar ik hield stand, want ik dacht echt, dat het allemaal mijn schuld was. Dat ik dom, stom.. was. Dat ik alles verkeerd aanpakte (de opvoeding v/d kinderen)…

    Nu zie ik dat ook Kliefje hier mee te maken heeft gehad. En jij ook.
    Ik ben dus niet alleen. En als ik zie hoe Kliefje en jij een sterke vrouw geworden zijn.. wel.. dat geeft me hoop om ooit mezelf ook beter te mogen voelen.

    1. Ik weet het. Ik vind het zo erg. Ik hoop dat je kracht kunt halen uit dit soort verhalen. Het ís niet jouw schuld en je staat niet alleen! Echt niet. Liefs ❤❤❤

  10. Been there. Ben er jaren van kapot geweest. En nog ervaar ik er de gevolgen van. Dit stuk is een ” feest” van herkenning voor mij…

    1. Wat jammer toch dat het voor zoveel hetzelfde is. Ik heb wakker gelegen van dit stuk omdat heel veel mensen zich erin herkenden. Aan de ene kant, maar zelfs ook aan de andere kant. Verdrietig. Knuffel!!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *